In dit gedeelte zijn alle analyses verzameld die onder dit thema vallen.
Is het afblazen van een conferentie wenselijk? Twee standpunten beargumenteerd door twee leden van het Observatorium.
De kolonialisten wilden Afrika kunstmatig verkleinen, terwijl wij te maken hebben met de bekende kaartprojectie-effecten.
Wanneer activisten hun onwetendheid over fundamentele geografische concepten benadrukken, staat Jacques Robert klaar om hun argumenten tot in het absurde door te voeren...
We bespreken hoe cyborghonden queer worden en hoe intimiteit tussen honden centraal staat in de antikoloniale strijd. Mikhail Kostylev analyseert een populair Amerikaans artikel waarin ideologie leidt tot manipulatie van taal en ontkenning van de realiteit.
De tentoonstelling “Op weg naar vreugde. New Frameworks for American Art” in het Brooklyn Museum, georkestreerd door Stephanie Sparling Williams, biedt een radicale herlezing van de Amerikaanse kunstgeschiedenis door de machtsverhoudingen om te draaien: de werken van niet-blanke en vrouwelijke kunstenaars worden op de voorgrond geplaatst, terwijl die van blanke kunstenaars fysiek worden vernederd om het bewustzijn van historische ongelijkheden af te dwingen. Deze aanpak, door sommigen geprezen als een noodzakelijke deconstructie van het dominante narratief, wordt door anderen bekritiseerd als een vorm van radicaal activisme dat de museumervaring transformeert tot een ideologische demonstratie.
In "Insurrection of Particularities" analyseert Chantal Delsol de teloorgang van het universele ten gunste van een woke-mentaliteit die gekenmerkt wordt door relativisme, de dictatuur van identiteiten en het in twijfel trekken van rationaliteit, waarbij emotie en ideologie de plaats innemen van debat en wetenschap. Het laat zien hoe deze evolutie leidt tot een democratie die wordt gedomineerd door minderheden, een buitensporig egalitarisme dat elke hiërarchie afbreekt, en een performatief denken waarin de waarheid wordt vervangen door militante verhalen die door intimidatie worden opgelegd. Een rapport van Emmanuelle Hénin.
Sinds 2020 klinken in het Westen steeds luider stemmen om publieke symbolen die verband houden met een koloniaal, racistisch en slavenhoudend verleden, uit te wissen of een andere naam te geven.
Deze beweging, versterkt door hedendaagse eisen zoals die van Black Lives Matter, streeft ernaar de publieke ruimte te zuiveren van elke referentie die als problematisch wordt beschouwd.
Ivan Burel hekelt de manicheïstische benadering en het morele anachronisme van dit fenomeen, vergelijkbaar met de Romeinse damnatio memoriae, dat het risico loopt het collectieve geheugen te verstoren en de samenleving te verdelen.
Het feit dat wereldleiders, ook zij die zich tegen het Westen verzetten, westerse kleding dragen, is een voorbeeld van een culturele en maatschappelijke homogenisering die voortkomt uit een proces van imitatie van de dominante machten. Dit fenomeen, dat ook gevolgen heeft voor de stadsplanning en politieke structuren, vindt zijn oorsprong in de koloniale geschiedenis en de technologische keuzes van het Westen. Zelfs onbewust erkent deze imitatie de impact van het Westen op de moderniteit.
“We verliezen de wetenschap”, waarschuwt Weiss, die deze politisering als een existentiële bedreiging ziet. “Als stoffelijke resten worden begraven of vernietigd, als musea hun tentoonstellingen censureren, valt er niets meer te bestuderen. In tegenstelling tot andere disciplines kunnen antropologische gegevens die eenmaal verloren zijn gegaan, niet opnieuw worden gecreëerd.”
Elizabeth Weiss blijft niettemin gehecht aan het idee van een antropologie die verankerd is in de wetenschap en de verkenning van het verleden. Maar zijn getuigenis, waarin hij zich verzet tegen wetenschappelijke strengheid tegenover identiteitsclaims, suggereert een onzekere toekomst voor een discipline die op zoek is naar betekenis.
Door aldus op te offeren aan de tijdgeest – of, afhankelijk van, aan een ideologie die dominant is geworden en waaraan men zich zou moeten conformeren, zouden boze tongen zeggen – lijkt de Franse Academie in Rome nu vaak het voordeel te geven, in haar selectieproces, tot projecten die zichzelf in staat stellen gendernormen in twijfel te trekken (en in het bijzonder het ‘hetero-patriarchaat’), een kritiek op racisme (aangeduid als ‘systemisch’ of inherent aan alle instellingen van de westerse samenlevingen, terwijl het antisemitisme in deze benaderingen (en niet verrassend als een blinde vlek) of zelfs als kritiek, tegen de achtergrond van een mondiale ecologische crisis met een apocalyptische dimensie, van het ‘extractieve’ en ‘extractieve’ neoliberale kapitalisme.
Identiteitsideologieën? Definitie, oorsprong van strijd…